Nederlands English

LIGFIETS versus RACEFIETS

Leo Rogier Verberne



Het vergelijken van twee fietsen heeft nog heel wat voeten in de aarde

A. Gezondheid

1. Hartslag

Rust
De hoeveelheid bloed die bij het samentrekken van je hart in de bloedvaten wordt gepompt, is het slagvolume. Voor een gezonde, maar niet getrainde volwassen man van gemiddelde lengte en postuur is dat slagvolume circa 70 ml als hij rustig stilzit (1). Aan het eind van de contractie is zijn hartkamer echter niet leeg: er blijft een restvolume achter van 40 à 50 ml. Bij het begin van de contractie was de vulling van die hartkamer dus 110 à 120 ml (70 + 40 à 50). De hartfrequentie bij zo’n gemiddelde man is in rust circa 70 slagen per minuut (1). Dus wordt door zijn hart elke minuut ± 4.9 liter bloed (70×70 ml) in de bloedvaten gepompt. Dat wordt aangeduid als het hartminuutvolume (cardiac output). Dat hartminuutvolume (niet de hartfrequentie) bepaalt de duur-inspanning die je kunt leveren.

Racefiets
Tijdens lichamelijke inspanning nemen het slagvolume van het hart en de hartfrequentie beide toe. Als deze man met een snelheid van bijv. 20 km/uur op een racefiets gaat rijden, zou het slagvolume van zijn hart kunnen verdubbelen van 70 naar 140 ml. De vulling van het hart aan het begin van de contractie zou daarbij van 120 ml (in rust) naar 160 ml omhoog kunnen gaan. Door die betere vulling van de hartkamer trekt de hartspier krachtiger samen. Daardoor wordt het restvolume kleiner, bijv. 20 ml in plaats van de 40 ml in rust. Bij inspanning stijgt ook de hartfrequentie van 70 slagen per minuut (bij rustig stilzitten) tot bijv.140 tijdens het fietsen. Door het grotere slagvolume en de toegenomen hartfrequentie samen stijgt het hartminuutvolume van 4.9 naar 19.6 liter (140×140 ml). Dus door het rijden op een racefiets met een snelheid van 20 km/uur, worden het slagvolume en de hartfrequentie in dit voorbeeld elk verdubbeld en daardoor wordt het hartminuutvolume viermaal zo groot (19.6 i.p.v. 4.9 liter bloed).

Ligfiets
Als dezelfde gemiddelde man op een ligfiets gaat rijden, houdt hij z’n benen op dezelfde hoogte als zijn hart (afb. 1 links). Dat bevordert de terugstroom van het bloed naar zijn hart. Dat wordt dan beter gevuld. Bij dezelfde inspanning (hetzelfde trapvermogen) als op de racefiets, neemt het bloedvolume in de hartkamers aan het begin van de contractie toe tot bijv. 200 ml in plaats van de 160 ml op de racefiets. Door deze betere vulling gaat het hart nog krachtiger samentrekken en neemt het restvolume aan het eind van de contractie af tot bijv. 10 ml i.p.v. de 20 ml op de racefiets. Zo heeft dezelfde man bij dezelfde inspanning op de ligfiets een slagvolume van 190 ml (200-10) in plaats van de 140 ml op de racefiets (160-20). De zuurstofbehoefte van de spieren is bij gelijke inspanning op beide fietsen even groot. Dus moet de bloedstroom (het hartminuutvolume) in beide gevallen even groot zijn nl. 19.6 liter. Op de racefiets heeft het hart voor het uitpompen van 19.6 liter bloed bij deze man 140 slagen nodig (140×140 ml = 19.6 liter). Op de high racer bereikt zijn hart al met 103 slagen per minuut hetzelfde resultaat (103×190 ml = 19.6 liter). Daarmee is de hartfrequentie op de racefiets 36% hoger dan op de ligfiets (140/103). Maar die hogere hartfrequentie betekent wel een grotere belasting voor het hart (2).





Afb. 1 Bij dezelfde inspanning (hetzelfde trapvermogen) is de hartbelasting
op een racefiets groter door een hogere hartfrequentie

Conclusies
1. Bij inspanning stijgen zowel het slagvolume van het hart als de hartfrequentie; samen vergroten zij het hartminuutvolume en dat bepaalt de duur-inspanning die je kunt leveren.
2. Op een racefiets is het slagvolume van het hart kleiner dan op een ligfiets; daardoor wordt de hartfrequentie hoger bij dezelfde inspanning.
3. Een hogere hartfrequentie betekent een grotere hartbelasting.

Bronnen
1. Guyton & Hall; Textbook of Medical Physiology, 11th Ed. 2005; Unit III The Heart: Function of the Ventricles as Pumps, p 106. Unit IV The Circulation: Cardiac Output, Venous Return and Their Regulation, p 229-241
2. Nico Westerhof; persoonlijke mededeling 2009

lees verder

© Leo Rogier Verberne
ISBN/EAN: 978-90-825495-2-2
www.racefiets-ligfiets.nl


Lulu ligfiets-versus-racefiets

De luxe hardcover uitgave is hier te bestellen.